Doanh nghiệp trước sức ép chi phí carbon

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon không chỉ áp dụng với sắt thép hay nhôm nguyên liệu mà với tất cả linh kiện nhôm, linh kiện thép...

Giảm biên độ lợi nhuận và thị trường

Giới chuyên gia kinh tế cho biết, từ ngày 1/1/2026, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đã bước vào giai đoạn chính thức. Đáng nói, cơ chế không chỉ áp dụng với sắt thép hay nhôm nguyên liệu mà với tất cả linh kiện nhôm, linh kiện thép. Điều này đồng nghĩa với việc, doanh nghiệp (DN) xuất khẩu sản phẩm cho dù có cái vít làm bằng thép hay cái nẹp bằng nhôm cũng phải chịu CBAM.

Như vậy, các DN đang đối mặt thách thức chi phí carbon, một số thậm chí có nguy cơ bị quét sạch lợi nhuận. Giới chuyên gia nhận định, CBAM và các áp lực tiêu chuẩn xanh là xu hướng không thể đảo ngược. Trong đó CBAM đã bước vào giai đoạn vận hành đầy đủ, gắn trực tiếp chi phí carbon vào giá thành nhập khẩu tại EU.

Ông Hoàng Anh Dũng - CEO Công ty INTRACO Carbon chia sẻ, cơ chế điều chỉnh CBAM đã đưa chi phí phát thải vào bài toán kinh doanh của DN xuất khẩu. Ông Dũng nêu ví dụ: một DN thép có đơn hàng sang châu Âu với sản lượng khoảng hơn 100.000 tấn thép/năm. Một tấn thép có giá khoảng 500 - 550 USD, tuy nhiên chi phí carbon cho một tấn thép tới 114 USD. Phía đối tác EU không cho DN mua tín chỉ carbon tại Việt Nam mà phải mua tín chỉ carbon tại châu Âu (cao hơn tại Việt Nam, đang ở mức 89 USD/tấn CO2). Như vậy xuất khẩu 100.000 tấn thép sang châu Âu mất 300 tỷ đồng. Đây là số tiền rất lớn, chiếm 20% giá trị của đơn hàng.

Trong khi đó, theo ông Nguyễn Bá Hải - Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư - Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương), ngoài CBAM, các DN còn đối mặt với hệ sinh thái quy định xanh rộng hơn, như quy định về thiết kế sinh thái cho các sản phẩm bền vững (ESPR), quy định về bao bì và chất thải bao bì (PPWR), chỉ thị thẩm định phát triển bền vững DN (CSDDD). Trong đó các ngành thép, nhôm, xi măng và một số sản phẩm công nghiệp chế biến, chế tạo tại các khu công nghiệp phía Bắc sẽ là nhóm chịu tác động sớm và trực tiếp. Ông Hải nhấn mạnh, đáp ứng tiêu chuẩn xanh đã trở thành điều kiện bắt buộc để DN Việt Nam duy trì và mở rộng thị phần tại các thị trường xuất khẩu chủ lực.

Nỗ lực hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh

Từ góc nhìn thực tiễn của DN tư vấn, ông Hoàng Anh Dũng - CEO công ty INTRACO Carbon cho rằng, các DN lớn cần đẩy mạnh đầu tư công nghệ hiện đại, chuyển đổi nhiên liệu để giảm mức phát thải xuống dưới mức chuẩn (benchmark) của quốc tế. Với các DN nhỏ và vừa, nguồn lực hạn chế, vẫn có những giải pháp “lựa cơm gắp mắm” phù hợp với ngân sách hạn hẹp, tập trung nâng cấp dần công nghệ để giảm chi phí carbon trong khả năng cho phép. Ông Dũng cũng kiến nghị Chính phủ cần có thêm các chính sách ưu đãi cho dự án chuyển đổi năng lượng và hạ tầng xanh; thúc đẩy các mô hình kinh tế tuần hoàn nhằm giảm lãng phí tài nguyên và giảm phát thải.

Bà Nguyễn Minh Thảo - Trưởng ban Nghiên cứu môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh, thuộc Viện nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương) cho hay, DN đang đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình triển khai. Cụ thể, các DN còn hạn chế về năng lực chuyển đổi như công nghệ, kiểm soát chuỗi cung ứng, kỹ năng của lao động, năng lực giải trình, khai báo, lưu trữ thông tin. Bối cảnh hiện nay đòi hỏi DN nâng cao nhận thức, đầu tư vốn, năng lực quản trị... Theo bà Thảo, hiện việc thiết kế và thực thi các chính sách hỗ trợ DN thực hiện sản xuất xanh còn thiếu và phân tán, do liên quan đến nhiều bộ ngành khác nhau. Do đó, rất cần có một chiến lược ở tầm quốc gia, hoặc thành lập ban chỉ đạo về hỗ trợ DN chuyển đổi xanh. Từ đó có thêm cơ chế kết nối giữa các bộ ngành, đặc biệt với các mặt hàng Việt Nam tập trung đẩy mạnh xuất khẩu.

Ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho biết, thực tế cho thấy, nhiều DN đã nhận thức được yêu cầu chuyển đổi xanh nhưng còn gặp không ít khó khăn như chưa xác định được điểm bắt đầu, thiếu dữ liệu và công cụ đo lường, hạn chế về công nghệ, nhân lực và nguồn vốn... Nếu triển khai thiếu lộ trình, chuyển đổi xanh có thể gia tăng áp lực chi phí. Nhưng nếu chuẩn bị sớm và thực hiện đúng hướng, đây sẽ là cơ hội để DN tối ưu vận hành, tiết kiệm năng lượng, nâng cao năng suất, củng cố uy tín và mở rộng thị trường.

PGS.TS Phạm Hoàng Lương - Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam nêu quan điểm, tác động của CBAM không còn là định tính, nó đã được định lượng. Nếu chúng ta không chuyển đổi xanh ngay bây giờ thì trong tương lai tác động sẽ tiếp tục tăng, chắc chắn chi phí cho câu chuyện carbon sẽ gia tăng. “Vì sự phát triển bền vững, các DN cần có nhận thức rõ ràng về CBAM, tiêu chuẩn xanh và sớm có lộ trình chuyển đổi phù hợp với đặc thù hoạt động của mình” - ông Lương nhấn mạnh.

Minh Quân

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây