Chiến lược nguyện vọng: Chọn ngành học hay chọn cơ hội việc làm?

Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT 2026. Ảnh: P.Lan

Trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh bởi chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và nhu cầu nhân lực chất lượng cao, lựa chọn ngành học đang trở thành một quyết định chiến lược, đòi hỏi thí sinh phải nhìn xa hơn điểm chuẩn hay sức hút nhất thời của một ngành nghề.

Không chỉ nhìn vào điểm số

Kể từ ngày 2/7, thí sinh bắt đầu đăng ký nguyện vọng trên Hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT). Đây là giai đoạn quan trọng nhất của mùa tuyển sinh khi mọi quyết định đều có thể ảnh hưởng đến con đường nghề nghiệp trong nhiều năm tới.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ghi nhận nhiều biến động về phổ điểm giữa các tổ hợp xét tuyển. Theo phân tích của TS Nguyễn Trung Nhân - Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Công nghiệp TPHCM, bảng bách phân vị do Bộ GDĐT công bố giúp thí sinh hiểu rõ vị trí của mình trong từng tổ hợp, thay vì chỉ nhìn vào tổng điểm.

Ông Nhân cho biết, cùng một mức điểm nhưng tỷ lệ thí sinh đạt được ở mỗi tổ hợp hoàn toàn khác nhau. Chẳng hạn, mức 24,75 điểm đưa thí sinh tổ hợp A00 vào nhóm 10% có điểm cao nhất, nhưng với tổ hợp B00 lại chưa chắc tạo được lợi thế tương đương do mặt bằng điểm của khối này cao hơn.

Trong khi đó, ThS Phùng Quán - Trưởng phòng Tổ chức - Hành chính Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TPHCM) nhận định, tổ hợp B00 có mặt bằng điểm cao nhất ở hầu hết các mức phân vị nhờ sự tăng điểm đồng đều của các môn Toán, Hóa học và Sinh học. Ngược lại, tổ hợp C00 thấp hơn chủ yếu do đặc thù môn Ngữ văn là bài thi tự luận với vùng điểm cao khá hẹp.

Điều này đồng nghĩa điểm chuẩn của từng ngành sẽ không chỉ phụ thuộc vào điểm thi mà còn chịu tác động bởi nguồn tuyển của từng tổ hợp. Vì vậy, thí sinh cần theo dõi kỹ ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào, dữ liệu tuyển sinh những năm gần đây và biến động phổ điểm năm nay để xây dựng chiến lược đăng ký phù hợp.

Một trong những nhóm ngành được dự báo tiếp tục có sức hút lớn là khoa học sức khỏe. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm ngành có yêu cầu đầu vào cao, thời gian đào tạo dài và áp lực nghề nghiệp lớn.

Các chuyên gia tuyển sinh cho rằng thí sinh không nên chỉ nhìn vào cơ hội việc làm hay mức thu nhập của ngành y, dược, điều dưỡng mà cần đánh giá nghiêm túc về năng lực học tập, sức chịu áp lực và tinh thần trách nhiệm. Đây là lĩnh vực đòi hỏi quá trình học tập liên tục, khả năng cập nhật kiến thức suốt đời và đạo đức nghề nghiệp rất cao.

Trong bối cảnh phổ điểm tổ hợp B00 tăng mạnh, nhiều trường có thể điều chỉnh điểm chuẩn nhóm ngành sức khỏe theo hướng tăng ở một số ngành “nóng”. Vì vậy, việc cân đối giữa nguyện vọng mơ ước và nguyện vọng an toàn càng trở nên quan trọng.

Không chỉ riêng nhóm ngành sức khỏe, xu hướng tuyển dụng hiện nay cho thấy doanh nghiệp ngày càng coi trọng năng lực thực hành, khả năng thích ứng và kỹ năng mềm hơn là tấm bằng đơn thuần. Vì thế, lựa chọn ngành học cần gắn với sở trường, khả năng phát triển lâu dài và nhu cầu nhân lực trong tương lai, thay vì chạy theo những ngành đang “hot” trong ngắn hạn.

Xây dựng chiến lược nguyện vọng thông minh

Theo các chuyên gia tuyển sinh, sau khi biết điểm thi, việc quan trọng nhất là bình tĩnh phân tích cơ hội của bản thân.

Thí sinh cần xác định chính xác điểm xét tuyển theo từng tổ hợp, đối chiếu với điểm chuẩn và điểm sàn của các trường trong 2-3 năm gần đây, đồng thời theo dõi biến động phổ điểm năm 2026 để dự báo khả năng cạnh tranh.

Một nguyên tắc quan trọng là không xếp nguyện vọng theo mức độ “an toàn”, mà sắp xếp theo đúng thứ tự yêu thích, bởi hệ thống sẽ dừng xét ngay khi thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng cao hơn.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị chia danh sách đăng ký thành ba nhóm: nhóm nguyện vọng thử sức với mức điểm cao hơn đôi chút; nhóm phù hợp nhất với năng lực hiện có; và nhóm an toàn để bảo đảm cơ hội trúng tuyển.

Đối với những thí sinh đã đủ điều kiện trúng tuyển theo phương thức xét tuyển sớm, vẫn phải đăng ký đúng ngành trên Hệ thống của Bộ GDĐT và nên đặt ở nguyện vọng số 1 nếu quyết định theo học.

Quan trọng hơn cả, trước khi nhấn nút đăng ký, mỗi thí sinh cần tự trả lời ba câu hỏi: mình học tốt điều gì, mình yêu thích công việc gì và xã hội đang cần nguồn nhân lực ở đâu. Khi ba yếu tố này gặp nhau, lựa chọn ngành học mới thực sự bền vững.

Thu Hương

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây