Chủ động tiêm phòng dại ngay sau khi bị chó, mèo cắn

Tiêm vaccine phòng dại (ảnh minh họa). Ảnh: VNVC.

Mới đây tại xã Cư Jút (tỉnh Lâm Đồng), hai trẻ nhỏ là C.T.L. sinh năm 2015 và B.M.T. sinh năm 2019 bất ngờ bị một con chó màu vàng, nặng khoảng 12kg lao tới tấn công. Cháu L. đang chơi gần nhà thì bị cắn vào vùng hạ sườn và cẳng tay phải. Sau đó, con chó tiếp tục chạy vào nhà một người dân gần đó, cắn cháu T. vào vùng mặt khi cháu đang chơi.

Trước đó, tại Gia Lai, một bé trai 6 tuổi ở xã Ia Tôr tử vong do bệnh dại sau khi từng hai lần bị chó cắn nhưng không được gia đình đưa đi tiêm phòng. Khoảng 5 tháng sau phơi nhiễm, trẻ xuất hiện mệt mỏi, lừ đừ, sau đó co giật, tăng tiết nước bọt, dịch nhầy. Khi được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu, bệnh đã diễn tiến nặng và không thể cứu chữa.

Cũng tại Gia Lai, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh vừa ghi nhận trường hợp bé gái 4 tuổi tử vong do bệnh dại. Qua điều tra dịch tễ, gia đình bé từng nuôi 3 con mèo con được một hộ dân cùng thôn cho. Trong thời gian nuôi, trẻ thường xuyên chơi, ôm ấp, bế và ngủ chung với mèo.

Những trường hợp này phản ánh một thực tế đáng lo ngại: nhiều ca tử vong do bệnh dại xảy ra không phải vì thiếu biện pháp phòng bệnh, mà vì người bị phơi nhiễm không được tiêm vaccine, huyết thanh kháng dại kịp thời. Một số gia đình không biết trẻ bị chó, mèo cắn; một số khác cho rằng vết thương nhỏ, vật nuôi trong nhà “an toàn”, hoặc chỉ theo dõi con vật thay vì đưa người bị cắn đến cơ sở y tế.

Theo số liệu được ngành y tế ghi nhận, tính đến giữa tháng 5/2026, cả nước có 30 trường hợp tử vong do bệnh dại, tăng 10 ca so với cùng kỳ năm trước. Riêng các tỉnh phía Nam, Viện Pasteur TPHCM thống kê nhiều địa phương như Tây Ninh, Đồng Nai, TPHCM, Đắk Lắk, Lâm Đồng, An Giang, Đồng Tháp đã ghi nhận gần 20 ca tử vong do bệnh dại chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, tương đương hơn một nửa tổng số ca tử vong của cả năm 2025.

Tại Việt Nam, giai đoạn 2022 - 2025, trung bình mỗi năm ghi nhận 77 trường hợp tử vong do bệnh dại. Tại Hà Nội, từ năm 2023 đến nay chưa ghi nhận người tử vong do bệnh dại, nhưng đã ghi nhận các ổ dịch trên động vật, chủ yếu là chó. Trong 3 năm, từ 2023 - 2025, Hà Nội ghi nhận 14 ổ dịch tại 8 phường, xã; riêng năm 2026 đã xuất hiện 8 ổ dịch, cho thấy nguy cơ bệnh dại vẫn hiện hữu ngay cả ở đô thị lớn.

Theo Tổ chức Y tế thế giới, hơn 99% trường hợp bệnh dại ở người trên toàn cầu có nguồn lây từ chó mắc bệnh dại. Tại Việt Nam, chó vẫn là nguồn truyền virus chủ yếu sang người, bên cạnh mèo và một số động vật có vú máu nóng khác. Vì vậy, tình trạng chó thả rông, chó không rọ mõm, chó chưa được tiêm vaccine phòng dại trong cộng đồng là yếu tố làm tăng nguy cơ người dân bị chó cắn, đồng thời khiến việc kiểm soát dịch tễ, truy vết nguồn lây trở nên khó khăn.

BSCKI Lê Thị Trúc Phương - Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, nhận định phần lớn các trường hợp tử vong đều có thể phòng tránh nếu người bị phơi nhiễm được xử trí đúng và tiêm vaccine kịp thời. Theo bác sĩ, bệnh dại hoàn toàn phòng ngừa được, nhưng số ca tử vong vẫn cao do công tác quản lý vật nuôi còn bất cập, tỷ lệ tiêm vaccine cho chó, mèo chưa đạt yêu cầu và nhiều người vẫn chủ quan sau khi bị động vật cắn.

BS Nguyễn Văn Mác Toàn - Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC khuyến cáo, ngay sau khi bị chó, mèo hoặc động vật có nguy cơ mắc bệnh dại cắn, cào, người dân cần rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng trong ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn bằng dung dịch phù hợp như povidone-iodine nếu có. Người bị phơi nhiễm cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được đánh giá nguy cơ, chỉ định vaccine, huyết thanh kháng dại và các biện pháp dự phòng phù hợp.

Bên cạnh xử trí sau phơi nhiễm, kiểm soát nguồn lây từ động vật là giải pháp căn bản. Khi vật nuôi có biểu hiện bất thường như hung dữ, chảy nhiều nước dãi, bỏ ăn, đi loạng choạng, chết không rõ nguyên nhân hoặc cắn người, cần báo ngay cho cơ quan thú y, y tế, chính quyền địa phương để được hướng dẫn xử lý.

Bệnh dại không chờ người bệnh nhận ra mức độ nguy hiểm. Khi triệu chứng đã xuất hiện, cơ hội cứu chữa gần như không còn. Vì vậy, mỗi vết cắn, vết cào của chó, mèo hoặc động vật có vú nghi mắc bệnh dại cần được xem là tình huống y tế phải xử trí nghiêm túc. Rửa vết thương đúng cách, đến cơ sở y tế sớm, tiêm vaccine và huyết thanh khi được chỉ định là những biện pháp quyết định để bảo vệ tính mạng.        

Đức Trân

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây