Đình Long Thủy - Ngôi đình trăm tuổi ven biển Đắk Lắk

Đình Long Thủy gắn liền với quá trình hình thành cộng đồng cư dân địa phương. Vùng đất này đầu tiên có tên là Mỹ Á; sau năm 1975 thì đổi tên là Long Thủy do phía bắc làng có một con sông nhỏ (sông Đồng Nai) chảy ra biển, dân gian ví như nước từ miệng con rồng đổ ra biển nên gọi là Long Thủy (Long phún Thủy đích).

Ngôi đình trăm tuổi

Long Thủy có vị trí địa lý thuận lợi cho nghề biển, ngay phía trước thôn có đảo Hòn Chùa che chắn tạo nên vùng biển tương đối kín gió thuận lợi cho việc neo đậu tàu thuyền để đánh bắt thủy sản. Bãi biển Long Thủy cát trắng, trồng nhiều dừa, là địa danh du lịch nổi tiếng.

Dòng họ tiền hiền của làng Long Thủy là họ Trần đến khai phá vùng đất này khá sớm từ thế kỷ 16, sau đó các dòng họ khác như Nguyễn, Lê, Đỗ, Trình đến chung tay xây dựng vùng đất ven biển ngày càng sầm uất.        

Cổng vào đình Long Thủy

Ông Võ Đình Thanh (84 tuổi), Trưởng Ban quản lý đình Long Thủy cho biết: “Đình Long Thủy được xây dựng cách đây trên 100 năm; sau năm 1975 đình xuống cấp hư hỏng. Đến năm 2001, đình được trùng tu bằng nguồn đóng góp của nhân dân; năm 2016, đình tu sửa thêm phần mái và cổng”. Sau khi được tu sửa, đình vẫn giữ nét cổ kính trước đây: bức tường thành bao quanh đình xây dựng cách đây trên 100 năm vẫn còn giữ lại với hợp chất xây dựng bằng vôi sống, nhớt cây bời lời có cả vỏ ốc; kiến trúc mái đình và bức bình phong vẫn giữ nét xưa cũ. Trên mặt tiền áp mái có khắc nổi hàng chữ "Đình Long Thủy".

Điểm đặc biệt trong kiến trúc của đình là mặc dù 2 tầng mái không uốn cong như nhiều ngôi đình truyền thống ở Việt Nam nhưng ở mỗi đầu dao mái có đắp hình rồng và chim phụng làm cho ngôi đình trông mềm mại, uyển chuyển. Trên đỉnh mái có đắp 2 rồng theo thế “lưỡng long triều nguyệt”. Toàn bộ khuôn viên đình gồm sân đình và chánh điện có diện tích 695,2 m2: sân đình từ cổng vào trồng nhiều cây bàng tỏa bóng mát; chánh điện có diện tích 6,5 x 4,2 m, hai bên có nhà đông và nhà tây làm nơi đựng vật dụng dùng cho các lần tế tự. Các cột trước mặt tiền chánh điện đều có câu đối viết bằng chữ quốc ngữ.

Đình Long Thủy quay mặt về hướng đông, lấy biển Đông làm thủy đường, là nơi hội tụ linh khí của đất trời để làm tăng vượng khí cho làng. Phía trước chánh điện là bức bình phong khắc hình sư lân với 2 trụ biểu đắp nổi hồ lô. Các hàng cột trong chánh điện vẽ nổi hình rồng làm cho khu chánh điện thêm nét cổ kính. Trong khu chánh điện có khắc nhiều câu đối Hán Nôm mang nội dung thể hiện mong ước về cuộc sống no đủ, sung túc của cộng đồng cư dân. Trong chánh điện có 3 ban thờ: chính giữa thờ thần Thành hoàng - vị thần biểu trưng cho việc phò độ cư dân trong làng; hai bên là 2 ban thờ tiền hiền và hậu hiền - những người có công khai phá và tạo dựng làng.

Cổng đình xây tương đối đơn giản, trụ cổng xây gạch, đầu trụ kết nối với nhau bằng 1 tấm bê tông. Trên cổng có đắp nổi 4 chữ Hán: Đình Thôn Long Thủy. Một số người cao tuổi tại thôn Long Thủy cho biết, trước đây tại đình Long Thủy có một số sắc phong của triều đình nhà Nguyễn phong tặng cho thần Thành hoàng cũng như các vị thần được thờ tự trên phạm vi thôn Long Thủy, nhưng những sắc phong này đã bị thất lạc trong thời kỳ chiến tranh.

Tiếp nối truyền thống, mở hướng tương lai

Đình Long Thủy hiện vẫn là không gian sinh hoạt của cộng đồng cư dân địa phương. Hoạt động tế tự mỗi năm tổ chức 2 lần theo xuân thu nhị kỳ: mùa xuân tế vào tiết thanh minh tháng 3 âm lịch, mùa thu tế vào ngày 20/8 âm lịch. Nghi thức cúng tế theo truyền thống: có nhã nhạc, có chánh tế, bồi tế, đọc chúc văn; có mời nhà sư cầu cho mưa thuận gió hòa, an cư lạc nghiệp, mùa màng bội thu, tôm cá đánh bắt đầy thuyền, đồng thời là nơi gắn kết tình làng nghĩa xóm cho cộng đồng cư dân địa phương.

Chánh điện đình Long Thủy

Hiện nay Ban Hộ đình có 3 thành viên tham gia chăm nom, gìn giữ di tích. Ông Võ Đình Thanh, Trưởng ban cho biết: “Người dân địa phương xem đình như ngôi nhà chung. Mỗi khi có lễ hay ngày cúng tiền hiền, bà con đều về đông đủ. Tình làng nghĩa xóm nhờ vậy mà gắn bó hơn”. Lớp người cao tuổi trong thôn vẫn đang cố gắng gìn giữ những nghi lễ truyền thống, nhưng để di sản có sống lâu dài thì cần có sự tiếp nối của thế hệ trẻ. Ông Nguyễn Minh Hân, Trưởng khu phố Long Thủy cho biết: “Thời gian tới, khu phố sẽ phát huy giá trị đình Long Thủy gắn với giáo dục truyền thống và phát triển du lịch văn hóa - ngư nghiệp. Chúng tôi mong nơi đây trở thành điểm sinh hoạt cộng đồng, nơi thế hệ trẻ đến tìm hiểu lịch sử quê hương”.

Ngày 14/4/2025, đình Long Thủy đã được UBND tỉnh Phú Yên (cũ) xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh, khẳng định đây là công trình tín ngưỡng tâm linh gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, đồng thời là chứng tích lịch sử quan trọng của cộng đồng cư dân Long Thủy.

Đào Nhật Kim

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây