Từ xử lý điểm ngập đến quy hoạch dài hạn

ử lý các điểm ngập

Trong khi chờ các giải pháp mang tính tổng thể cho hệ thống thoát nước đô thị, việc rà soát, xác định và xử lý những điểm ngập thường xuyên, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân là nhiệm vụ cần được ưu tiên. 

Trước tình trạng ngập cục bộ diễn ra trong nhiều năm, phường Buôn Ma Thuột đang duy trì các giải pháp theo hướng chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý nhanh những khu vực có nguy cơ ngập. Các khu vực thấp trũng, thường xuyên ngập được rà soát; hệ thống cống, mương, hố ga, cửa thu nước được kiểm tra, khơi thông; rác và vật cản trên các tuyến thoát nước được tăng cường thu gom. Khi có mưa lớn, lực lượng chức năng tổ chức cảnh báo, hướng dẫn người dân tại những vị trí ngập sâu, dòng chảy mạnh. Đồng thời theo dõi diễn biến mưa, mực nước tại các khu vực ven suối để kịp thời xử lý những sự cố liên quan đến thoát nước, mặt đường, nắp hố ga.

Thi công hệ thống thoát nước trên đường Nguyễn Tất Thành (đoạn qua phường Phú Yên) 

Riêng tuyến đường Nguyễn Du, phường đang đề nghị Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Buôn Ma Thuột phối hợp với chủ đầu tư Khu đô thị Hồ Ea Tam rà soát, thống nhất giải pháp thoát nước cho khu dân cư quanh dự án.

Cùng với các giải pháp thường xuyên, phường Tuy Hòa chuẩn bị triển khai 9 công trình cải tạo, nâng cấp hệ thống thoát nước mưa từ nguồn vốn tăng thu, tiết kiệm chi của tỉnh vừa được bố trí, với tổng kinh phí khoảng 50,7 tỷ đồng. Theo ông Nguyễn Công Thành, Chủ tịch UBND phường Tuy Hòa, các công trình được lựa chọn từ những vị trí đang phát sinh vấn đề cụ thể. Đường Nguyễn Thái Học có điểm ngập được người dân phản ánh nhiều; đường Mậu Thân có đoạn trũng, thường xuyên ngập sâu; đường Độc Lập thuộc khu vực trước đây chủ yếu tự thấm, chưa có hệ thống thoát nước mưa nên được tính toán đầu tư theo từng giai đoạn.

Đáng chú ý, đoạn đường Trần Phú (từ đường Trường Chinh đến đường Độc Lập) dự kiến được cải tạo hệ thống thoát nước để kết nối xả hạ lưu ra trạm bơm. Các tuyến Nguyễn Thái Học, Nguyễn Huệ, Phan Đình Phùng, Duy Tân cũng được đưa vào danh mục cải tạo, nâng cấp.

Còn ở phường Phú Yên, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Tuy Hòa đang tập trung hoàn thành hệ thống thoát nước trên đường Nguyễn Tất Thành. Đây là một trong những hạng mục nhằm bổ sung năng lực tiêu thoát cho khu vực đô thị đang tiếp tục phát triển.

Tuy nhiên, việc xử lý từng tuyến đường, từng điểm ngập mới chỉ giải quyết một phần bài toán. Hiệu quả của mỗi công trình còn phụ thuộc vào khả năng kết nối với mạng lưới chung, hướng thoát nước và mức độ tiêu thoát của khu vực hạ lưu.

Cần chiến lược dài hơi

Một khu dân cư mới có thể hoàn thiện nhanh, một tuyến đường có thể đưa vào sử dụng trong thời gian ngắn nhưng quy hoạch thoát nước của cả khu vực phải được tính cho một không gian rộng hơn nhiều so với ranh giới của từng dự án.

Quy hoạch điều chỉnh của tỉnh Đắk Lắk đã xác định định hướng phát triển hệ thống thoát nước mưa theo đặc thù từng đô thị; kết hợp sông, cống, mương, hồ điều hòa; hạn chế bê tông hóa và hướng tới hệ thống thoát nước mưa đồng bộ, độc lập. Mục tiêu không chỉ là đưa nước ra khỏi khu vực đô thị nhanh nhất có thể mà còn bảo đảm khả năng tiêu thoát đối với những trận mưa thiết kế và hạn chế ngập úng cục bộ tại khu trung tâm, khu dân cư đông đúc.

Đặt trong cách tiếp cận này, hồ điều hòa, ao, mặt nước, cây xanh và những vùng có khả năng thấm nước không chỉ là thành phần cảnh quan mà còn là một phần của cấu trúc thoát nước đô thị. Quy hoạch nếu dành đủ không gian cho nước sẽ giúp giảm lượng nước tập trung cùng lúc vào hệ thống cống, nhất là trong những trận mưa lớn. Ngược lại, khi các không gian trữ và thấm nước bị thu hẹp, áp lực sẽ dồn lên hệ thống tiêu thoát nhân tạo.

Theo KTS. Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, cách tiếp cận chống ngập truyền thống thường chú trọng xây dựng hệ thống cống lớn để đưa nước ra khỏi đô thị nhanh nhất có thể. Tuy nhiên, với những đô thị phát triển nhanh, giải pháp này cần được bổ sung bằng khả năng giữ và điều tiết nước ngay trong đô thị; phải tính toán nước sẽ được giữ ở đâu, chảy theo hướng nào và được tiêu thoát bằng hệ thống nào.

Từ quan điểm đó, việc xây dựng và cập nhật bản đồ các điểm ngập là dữ liệu phục vụ điều chỉnh không gian đô thị. Mỗi điểm ngập cần được xác định nguyên nhân cụ thể: do địa hình thấp, năng lực cống hạn chế, thiếu cửa thu, tuyến tiêu bị bồi lấp, dòng chảy bị cản trở hay nước từ khu vực khác dồn về. Khi nguyên nhân được nhận diện, dữ liệu đó không chỉ phục vụ xử lý trước mắt mà còn giúp điều chỉnh các giải pháp đầu tư và tổ chức không gian ở những giai đoạn tiếp theo.

Theo Quyết định số 32/2026/QĐ-UBND ngày 17/4/2026, UBND tỉnh quy định các dự án, công trình thoát nước phải phù hợp với quy hoạch đô thị và nông thôn, quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng đất và các chương trình phát triển đô thị đã được phê duyệt. Đáng chú ý, các đô thị, đô thị mới, khu dân cư phải được đầu tư hệ thống thoát nước mưa. Đồng thời bảo tồn, đầu tư phát triển ao, hồ điều hòa theo quy hoạch để điều hòa, tiêu thoát nước và hạn chế ngập úng cục bộ.

Quy định cũng đặt yêu cầu trực tiếp đối với các dự án giao thông, thủy lợi và công trình xây dựng có liên quan đến hệ thống thoát nước. Trong quá trình lập, thẩm định, phê duyệt và triển khai dự án, hạng mục thoát nước phải được đầu tư đồng bộ với hệ thống thoát nước của khu vực. Trường hợp dự án có đấu nối với hệ thống hiện hữu, chủ đầu tư phải có ý kiến thống nhất bằng văn bản của Sở Xây dựng về phương án đấu nối trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh đô thị tiếp tục mở rộng. Trường hợp chưa thể đầu tư toàn bộ do hạn chế nguồn lực, quy định cho phép phân kỳ theo các lưu vực ưu tiên nhưng vẫn yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ trong từng lưu vực được lựa chọn.

Hồ Hoàng

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây