Từ “thủ phủ” sản xuất đến trung tâm công nghệ cao

“Thủ phủ” của nhiều nông sản

Đắk Lắk lâu nay được biết đến như một trong những trung tâm sản xuất nông nghiệp lớn của cả nước. Sau khi không gian phát triển được mở rộng, lợi thế này càng trở nên rõ nét hơn khi địa phương có cả vùng đất bazan rộng lớn ở phía Tây và không gian kinh tế biển ở phía Đông.

Theo số liệu của Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh có khoảng 1,5 triệu ha đất nông, lâm nghiệp; trong đó hơn 824.000 ha đất sản xuất nông nghiệp và gần 540.000 ha đất bazan màu mỡ. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển các cây công nghiệp dài ngày, cây ăn quả và những ngành hàng có giá trị xuất khẩu.

Vùng trồng cà phê của tỉnh Đắk Lắk

Đặc biệt, Đắk Lắk tiếp tục củng cố và khẳng định danh xưng "thủ phủ" với 217.026 ha cà phê, mang về sản lượng đạt 582.113 tấn. Thương hiệu cà phê Buôn Ma Thuột còn góp phần đưa địa phương trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam được Tạp chí National Geographic vinh danh trong Top 15 điểm đến ẩm thực hấp dẫn nhất thế giới. Song song với cà phê, cây sầu riêng đã vươn lên trở thành "trục tăng trưởng mới" với diện tích đạt 41.828 ha và sản lượng lớn nhất cả nước, năm 2026 ước đạt khoảng 500.000 tấn. Ngoài ra, các cây trồng chủ lực như: hồ tiêu có diện tích 28.400 ha, sản lượng khoảng 79.300 tấn; cao su 33.700 ha, sản lượng 39.400 tấn; điều 26.400 ha, sản lượng khoảng 39.500 tấn… đều là những mặt hàng nông sản xuất khẩu quan trọng của Việt Nam, đóng góp đáng kể vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Không chỉ có thế mạnh vượt trội về các loại cây công nghiệp có giá trị xuất khẩu cao, không gian nông nghiệp của Đắk Lắk càng trở nên đa dạng nhờ tiềm năng nuôi trồng thủy sản dồi dào. Địa phương hiện quản lý hệ thống mặt nước nội địa rộng lớn trên 42.000 ha, cùng hàng loạt các đầm, vịnh ven biển trứ danh như Xuân Đài, Vũng Rô và Cù Mông. Đây là điều kiện tự nhiên vô cùng lý tưởng để tỉnh đẩy mạnh phát triển đồng thời các loại hình nuôi trồng thủy sản từ nước ngọt, nước lợ cho đến hệ thống nuôi biển công nghiệp. Nhờ đó, Đắk Lắk có đủ năng lực để hình thành các chuỗi cung ứng quy mô lớn cho những đối tượng nuôi chủ lực mang lại hiệu quả kinh tế cao như tôm hùm, cá biển, cá nước lạnh và các loại nhuyễn thể.

Đánh giá về bức tranh tiềm năng tổng thể này, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Hữu Huy nhấn mạnh: Sự liên kết chặt chẽ giữa vùng nguyên liệu, trung tâm đô thị - dịch vụ và không gian kinh tế biển đã tạo điều kiện để Đắk Lắk hình thành các chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất, chế biến, logistics đến xuất khẩu ngay trong một không gian phát triển thống nhất. Đây chính là lợi thế cạnh tranh đặc biệt nổi bật mà rất hiếm có địa phương nào trong cả nước hội tụ được.

Thực tế cho thấy, với quy mô sản xuất trên, Đắk Lắk không thiếu nông sản. Tuy nhiên, sản xuất lớn chưa đồng nghĩa với giá trị cao. Ngành nông nghiệp thẳng thắn chỉ ra những hạn chế: năng suất ở một số lĩnh vực chưa cao, giá trị gia tăng còn thấp, sản xuất vẫn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên và phương thức truyền thống. Chính vì vậy, việc tổ chức lại vùng nguyên liệu đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Khẳng định vị thế trung tâm vùng

Để giải quyết triệt để các rào cản và hiện thực hóa mục tiêu gia tăng giá trị, Đắk Lắk xác định khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là bệ phóng mang tính chất quyết định. Cụ thể hóa định hướng này, Quy hoạch tỉnh Đắk Lắk thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã hoạch định chiến lược đưa địa phương trở thành trung tâm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chế biến sâu nông sản, logistics và dịch vụ của toàn khu vực.

Đặc biệt, theo dự thảo Đề án phát triển kinh tế số tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045, tỉnh phấn đấu đến năm 2030, quy mô kinh tế số đạt 30% GRDP trở lên; tỷ trọng kinh tế số trong từng ngành, lĩnh vực trọng điểm đạt tối thiểu 20%; số hóa, kết nối, chia sẻ 100% cơ sở dữ liệu dùng chung và chuyên ngành của tỉnh… Định hướng đến năm 2045, kinh tế số trở thành phương thức phát triển chủ đạo của tỉnh; tỷ trọng kinh tế số đạt tối thiểu 50% GRDP; tỉnh nằm trong nhóm địa phương phát triển về kinh tế số, là trung tâm dữ liệu và dịch vụ số xanh của khu vực Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ.

Hiện nay, cuộc cách mạng đưa công nghệ cao vào nông nghiệp đang diễn ra ở nhiều lĩnh vực. Toàn tỉnh có khoảng 15.000 ha sản xuất ứng dụng công nghệ cao. Các mô hình trải rộng từ tưới tiết kiệm, cấy mô, sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế đến các vùng trồng phục vụ xuất khẩu.

Nuôi trồng thủy sản trên biển là thế mạnh của khu vực phía Đông tỉnh

Trong chăn nuôi, xu hướng chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang quy mô trang trại cũng diễn ra rõ nét. Toàn tỉnh hiện có tổng đàn gia súc, gia cầm trên 22,2 triệu con. Đến nay, 68 dự án chăn nuôi đã được chấp thuận đầu tư với tổng vốn hơn 10.121 tỷ đồng, trong đó 28 dự án đã đi vào hoạt động.

Đối với lĩnh vực thủy sản, các địa phương ven biển và vùng nội địa đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vi sinh biofloc, hệ thống nuôi tuần hoàn (RAS), lồng nuôi bằng nhựa HDPE chịu được sóng gió mạnh và các mô hình nuôi đa tầng dinh dưỡng (IMTA). Việc số hóa dữ liệu vùng nuôi, tích hợp cảm biến IoT và AI vào khâu quản lý môi trường, hệ thống cho ăn tự động đang được ưu tiên hàng đầu nhằm cắt giảm chi phí vật tư, hạn chế tối đa rủi ro dịch bệnh và bảo vệ hệ sinh thái sinh học.

Có thể thấy, từ “thủ phủ” sản xuất, Đắk Lắk đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Lợi thế về đất đai và sản lượng vẫn là nền tảng nhưng sẽ không còn đủ nếu thiếu công nghệ, dữ liệu và khả năng tổ chức chuỗi giá trị. Điều quan trọng hơn là biến từng vùng nguyên liệu thành vùng sản xuất có dữ liệu, biến công nghệ thành công cụ nâng cao năng suất và chất lượng, đồng thời xây dựng hệ thống chế biến và logistics đủ mạnh để giữ lại nhiều hơn giá trị gia tăng. Khi những mảnh ghép ấy được kết nối, Đắk Lắk có thể không chỉ là nơi sản xuất ra những nông sản nổi tiếng của Tây Nguyên mà từng bước trở thành nơi tổ chức, điều phối và tạo thêm giá trị cho chuỗi nông sản.

Minh Thuận

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây