Bảo vệ sức khỏe sĩ tử trong những ngày nắng nóng cực đoan

Ảnh minh họa. Lê Khánh

Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, trong giai đoạn ôn thi, học sinh phải sử dụng cường độ cao các hoạt động trí óc, trong khi thời tiết nắng nóng làm tăng gánh nặng lên hệ điều hòa thân nhiệt, tim mạch và thần kinh trung ương. Nếu không được chăm sóc đúng cách, nắng nóng có thể trở thành một yếu tố làm giảm hiệu quả học tập, thậm chí gây nguy cơ bệnh lý do nhiệt.

Cơ thể người luôn cố duy trì nhiệt độ lõi ở mức khoảng 36,5 - 37,5 độ C. Khi trời quá nóng, đặc biệt trong các đợt nắng nóng kéo dài, cơ thể phải tăng tiết mồ hôi để làm mát. Nếu mồ hôi ra nhiều nhưng không được bù đủ nước và điện giải, thể tích máu giảm, máu đặc hơn, lưu lượng máu lên não giảm. Khi đó, học sinh dễ mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, nhìn mờ, giảm tập trung và suy giảm trí nhớ ngắn hạn.

BS Nguyễn Huy Hoàng phân tích, trong mùa thi, não bộ tiêu thụ nhiều oxy và glucose. Hoạt động trí óc căng thẳng cũng sinh nhiệt. Vì vậy, sĩ tử vừa chịu tác động của nhiệt độ môi trường, vừa chịu áp lực từ chính hoạt động học tập cường độ cao. Nắng nóng còn có thể làm tăng tình trạng mất ngủ, lo âu, cáu gắt, giảm động lực học tập và khiến các em dễ rơi vào cảm giác “càng học càng bức bối”.

Để bảo vệ sức khỏe và duy trì hiệu suất học tập, bác sĩ khuyến cáo phụ huynh và học sinh cần bố trí lại thời gian biểu theo nhịp sinh học và mức nhiệt trong ngày. Những môn học cần tư duy logic, luyện đề khó nên ưu tiên vào buổi sáng sớm, khoảng 5 - 9 giờ, khi không khí còn mát và não bộ tỉnh táo. Từ 10 - 16 giờ, thời điểm nắng nóng gay gắt, nên hạn chế ra ngoài, tránh vận động mạnh; nếu học, chỉ nên chọn nội dung nhẹ, ôn lại lý thuyết hoặc xem bài giảng trong phòng mát, thông thoáng.

Buổi tối, khoảng 19 - 22 giờ 30, có thể hệ thống hóa kiến thức, làm lại câu sai, luyện đề ở cường độ vừa phải nhưng không nên học căng sát giờ ngủ. Học sinh nên học tập trung 40 - 45 phút, sau đó nghỉ 10 - 15 phút để đứng dậy, vươn vai, đi lại, hít thở chậm nhằm giảm căng thẳng và giúp cơ thể tản nhiệt.

Giấc ngủ là yếu tố đặc biệt quan trọng trong mùa thi. Khi ngủ sâu, não bộ xử lý lại thông tin trong ngày, chuyển một phần ký ức ngắn hạn sang ký ức dài hạn và phục hồi sau căng thẳng. Thiếu ngủ làm tăng nhạy cảm với nhiệt, khiến học sinh dễ chóng mặt, bồn chồn, khó tập trung, cáu gắt. Học sinh nên ngủ khoảng 7 - 8 giờ mỗi đêm, tốt nhất đi ngủ quanh 22 giờ - 22 giờ 30 và thức dậy khoảng 5 giờ sáng. Giấc ngủ trưa ngắn 20 - 30 phút trong phòng mát cũng giúp buổi chiều tỉnh táo hơn.

Một vấn đề cần đặc biệt lưu ý là các bệnh lý do nóng. Chuột rút do nóng thường xuất hiện khi vận động trong môi trường nóng, ra nhiều mồ hôi nhưng chỉ uống nước lọc mà không bù muối. Kiệt sức do nhiệt có biểu hiện mồ hôi đầm đìa, da lạnh ẩm, mạch nhanh, chóng mặt, buồn nôn, nhức đầu, cảm giác kiệt sức. Nếu không xử trí đúng, tình trạng này có thể tiến triển thành sốc nhiệt.

Sốc nhiệt là cấp cứu tối khẩn cấp. Người bệnh có thể sốt trên 40 độ C, da nóng, khô, đỏ, kèm rối loạn ý thức, lú lẫn, nói sảng, co giật hoặc hôn mê. BS Nguyễn Huy Hoàng lưu ý, sốc nhiệt không phải là sốt do vi khuẩn hay virus, vì vậy thuốc hạ sốt như paracetamol không giải quyết được tình trạng này. Trọng tâm xử trí là hạ nhiệt vật lý nhanh, bù dịch và đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu.

Khi phát hiện học sinh có dấu hiệu bất thường trong nắng nóng như đau đầu, chóng mặt, chuột rút, buồn nôn, da nóng, cần đưa ngay vào nơi mát, thoáng khí; nới lỏng quần áo; dùng khăn ướt lạnh hoặc túi đá bọc khăn chườm vùng cổ, nách, bẹn. Nếu người bệnh còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nhỏ nước mát hoặc dung dịch bù điện giải. Nếu lơ mơ, nôn liên tục, co giật hoặc rối loạn ý thức, cần gọi cấp cứu, không cố cho uống vì dễ sặc.

Bên cạnh đó, việc uống nước đúng cách cũng rất quan trọng. Trong nắng nóng, không nên đợi khát mới uống, nhưng cũng không nên uống quá nhiều nước lọc trong thời gian ngắn. Có thể chia nước thành nhiều lần trong ngày, dùng thêm nước chanh pha loãng với chút muối, nước dừa lượng vừa phải hoặc dung dịch bù điện giải khi ra nhiều mồ hôi. Hạn chế nước ngọt có ga, nước tăng lực, trà sữa vì lượng đường cao có thể làm dao động năng lượng, ảnh hưởng đến giấc ngủ và sự ổn định tinh thần.

Bữa ăn trong mùa thi nên nhẹ, đủ chất, nhiều rau xanh và trái cây. Có thể ưu tiên các món canh, rau luộc, cá, trứng, đậu phụ, ngũ cốc nguyên hạt; hạn chế đồ chiên rán, thức ăn nhanh, món quá cay hoặc nhiều dầu mỡ vì dễ gây nặng bụng và tăng gánh nặng tiêu hóa.

Tại nhà, phụ huynh nên tạo môi trường học tập mát và thông thoáng cho con. Ban ngày cần che nắng bằng rèm, hạn chế mở cửa hướng nắng gắt, tắt bớt thiết bị điện không cần thiết. Có thể dùng quạt kết hợp lau sàn bằng nước mát, hoặc đặt chậu nước đá, khăn ướt trước quạt để tạo luồng gió dễ chịu hơn. Buổi tối, khi nhiệt độ giảm, nên mở cửa thông gió để đẩy khí nóng ra ngoài.

Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, mùa thi trong nắng nóng cực đoan là một “kỳ thi phụ” về sức bền và khả năng thích ứng. Nếu phụ huynh và học sinh chủ động điều chỉnh lịch học, giấc ngủ, dinh dưỡng, cấp nước và môi trường học tập, nắng nóng sẽ không trở thành yếu tố làm tổn hại sức khỏe và kết quả thi cử.

Đức Trân

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây